Wij hebben het nieuwe coalitieakkoord van Utrecht gelezen vanuit het perspectief van ouderen. Wat vooral opvalt is niet wat er wél in staat, maar wat structureel ontbreekt: een brede visie op ouder worden in de stad. Daarom heeft U op leeftijd een brief gestuurd naar de gemeenteraad.
Er zijn zeker positieve elementen. De aandacht voor seniorenhuisvesting, toegankelijk bouwen en doorstroming op de woningmarkt is belangrijk en noodzakelijk. Maar dit valt op: ouderen lijken in het akkoord vooral in beeld te komen als woningzoekenden. En daarmee ontstaat spanning.
Ouder worden in Utrecht gaat over meer dan wonen alleen. Het gaat over de vraag of mensen vitaal blijven, zich kunnen verplaatsen, mee kunnen doen en verbonden blijven met hun omgeving. Voor veel ouderen zijn dat geen abstracte thema’s, maar simpelweg voorwaarden om zelfstandig te kunnen blijven leven.
Een paar voorbeelden:
In het coalitieakkoord ontbreken cruciale thema’s zoals eenzaamheid, valpreventie en dementievriendelijke wijken. Daarnaast worden ouderen in het deel over bestaanszekerheid niet genoemd, terwijl juist zij hard worden geraakt door stijgende kosten en toenemende digitale afhankelijkheid. De afwezigheid van deze thema’s staat haaks op de realiteit in Utrechtse wijken, waar een groeiende groep ouderen ondersteuning nodig heeft om zelfstandig te blijven wonen en zo volwaardig mogelijk mee te blijven doen.
Kortom, wij vinden het opvallend dat vragen rond gezond ouder worden, mantelzorg, mobiliteit, eenzaamheid, digitale toegankelijkheid en participatie niet zichtbaar samenkomen in één herkenbare lijn. Wie het vorige coalitieakkoord erbij pakt, ziet dat die samenhang er wél was.
Het akkoord stelt dat de gemeentelijke organisatie moet aansluiten bij ‘wat er in de stad nodig is’, maar benoemt niet dat leeftijdsdiversiteit daarbij essentieel is. Op andere vlakken is wel te lezen hoe krachtig beleid kan zijn als een doelgroep wél expliciet wordt benaderd. Jongeren krijgen terecht brede en zichtbare aandacht op het gebied van onderwijs, mentale gezondheid, participatie en veiligheid. Daar zit richting, samenhang en ambitie. Dat maakt het verschil met ouderen des te opvallender — niet omdat jongeren te veel aandacht krijgen, maar omdat ouderen als groeiende groep niet expliciet in beeld zijn.
Dat leidt tot een ongemakkelijke vraag: waarom is het akkoord voor de ruim 70.000 ouderen van 55+ in Utrecht versmald tot vooral een vraagstuk van wonen en doorstroming?
Laten we eens over de stadsgrenzen kijken: in Amsterdam, met grotendeels vergelijkbare politieke partijen, wordt vergrijzing nadrukkelijk gezien als een maatschappelijke opgave. Daar wordt gewerkt met een integrale ouderenagenda en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Ouderen worden daar niet alleen benaderd als woningzoekenden, maar als inwoners die actief deel uitmaken van de stad. In Rotterdam groeide het aantal Thuisplusflats sterk nadat de portefeuille ouderen was ingevoerd in 2018.
Dat roept een vraag op die moeilijk te ontwijken is: waarom lukt het daar wel om ouderen integraal en zichtbaar onderdeel van het beleid te maken — en in Utrecht niet? Vergrijzing is immers óók een Utrechtse realiteit.
Wij hebben de raadsleden enkele vragen meegegeven, zoals:
Hoe wordt vergrijzing inclusief en doelgericht per onderwerp aangepakt? Hoe wordt vitaal ouder worden als samenhangende opgave benaderd en niet alleen via wonen? Hoe wordt voorkomen dat er juist nieuwe drempels ontstaan voor ouderen door digitalisering, mobiliteitsknelpunten, bezuinigingen op ondersteuning en ontoegankelijkheid?
Deze vragen raken aan een bredere afweging. Niet of er aandacht is voor ouderen — die is er waarschijnlijk wel — maar hoe breed, hoe zichtbaar en hoe samenhangend die aandacht is vormgegeven. Want uiteindelijk wordt een leeftijdsvriendelijke stad niet bepaald door één maatregel, maar door de optelsom van keuzes die maken of mensen zich gezien voelen in alle fasen van hun leven. Of, anders gezegd:
Een stad die haar ouderen serieus neemt, investeert in haar eigen toekomst.