Een persoonlijk gesprek met Ed Klute
Ed Klute staat niet graag op de voorgrond. Toch werd hij de afgelopen jaren voor veel mensen hét gezicht van de strijd voor digitale toegankelijkheid in Utrecht en daarbuiten. Bekend van de discussie rond de parkeerapp, actief binnen U op leeftijd en betrokken bij landelijke trajecten over toegankelijk bankieren. Nu hij een stap terugzet, kijkt hij terug op wat hem dreef — en wat hem nog steeds bezighoudt.
Blijven meedoen
Na zijn pensionering wist Ed één ding zeker: stilzitten was geen optie. “Ik wilde me maatschappelijk blijven inzetten,” vertelt hij. “Niet omdat ik overal iets van moest vinden, maar omdat ik zag hoeveel mensen buiten de boot vallen.”
Drie jaar geleden sloot hij zich aan bij U op leeftijd. Al snel werd duidelijk waar zijn hart lag: digitale toegankelijkheid. “Vooral voor mensen die niet digitaal vaardig zijn. Die groep wordt vaak vergeten, terwijl zij juist steeds afhankelijker worden van digitale systemen.”
Wat hem raakt, is hoe makkelijk wordt gezegd dat mensen zich maar moeten bijscholen. “Voor veel mensen is dat geen reële optie. Sommige mensen kúnnen het gewoon niet. En je kunt niemand dwingen. Daarom moeten overheden en dienstverleners analoge alternatieven blijven bieden — zonder extra kosten — en zorgen voor duidelijke, niet-digitale informatie en persoonlijke hulp dichtbij huis.”
Een lange geschiedenis van opkomen voor anderen
Ed’s betrokkenheid komt niet uit de lucht vallen. Al sinds de jaren tachtig werkte hij met migrantengroepen. “Daar zag ik hoe uitsluiting werkt. Als systemen ingewikkeld worden, vallen altijd dezelfde groepen als eerste af.”
In zijn werkzame leven hield hij zich lokaal, landelijk en internationaal bezig met belangenbehartiging, lobby en acties rond diversiteit in de media en digitaal burgerschap. Maar altijd vanuit dezelfde houding: “Het ging mij nooit om zelf vooraan staan. Ik wilde dat mensen zélf hun verhaal konden vertellen en serieus genomen werden.”
Die insteek zie je terug in recente initiatieven van U op leeftijd, zoals de bewaarkrant die in december verscheen bij Dreefnieuws en De Zuidwester. “Dat zijn manieren om informatie niet-digitaal toegankelijk te maken voor alle wijkbewoners.”
De parkeerapp: meer dan parkeren
Voor veel Utrechters werd Ed zichtbaar tijdens de discussie over de bezoekerskorting parkeren en de verplichte parkeerapp. Wat begon als een praktisch probleem, bleek veel groter. De regeling was bedacht vanuit het Stadskantoor, zonder rekening te houden met de digitale vaardigheden van ouderen en de gevolgen voor bezoek van familie, mantelzorgers en thuiszorg.
Door het probleem te benoemen, kwamen gesprekken op gang in de wijken. Ouderen en hulpverleners spraken zich uit. “Mensen herkenden zich erin. En gemeenteraadsleden gingen luisteren.”
Vanuit U op leeftijd ontstonden samenwerkingen met DOCK, U-Centraal, de Bibliotheek en Digiwijs 3.0. “Dat vond ik misschien wel het belangrijkste: dat we elkaar vonden en het probleem serieus namen.” De gemeente schoof steeds vaker aan bij wijkbijeenkomsten. De bewaarkranten waren een concreet resultaat.
Van lokaal probleem naar landelijke verandering
Naast zijn werk voor U op leeftijd adviseert Ed landelijke ouderenorganisaties over toegankelijk bankieren en digitaal burgerschap. “In het begin gingen banken ervan uit dat de problemen van ouderen vanzelf zouden verdwijnen. Alsof het een uitstervend probleem was. Dat klopte natuurlijk niet.”
Banken baseerden zich vooral op online onderzoek en misten daarmee juist de grote groep ouderen die niet digitaal actief is. De Nederlandsche Bank startte daarop een grootschalig niet digitaal onderzoek. De uitkomst was confronterend: 1,8 miljoen Nederlanders kunnen niet zelfstandig bankieren.
Dit leidde tot het programma Toegankelijk Bankieren, waarin alle banken zich committeerden aan betere ondersteuning. “Er zijn nu zo’n 150 vrijwilligers die workshops geven door het hele land. Telefonische hulplijnen zijn verbeterd, bankwebsites en apps toegankelijker gemaakt en er zijn lokale pilots Hulp Dichterbij gestart. Dat laat zien dat verandering mogelijk is als je het probleem durft te erkennen. Maar je moet er wel bovenop blijven zitten.”
Waar hij trots op is
Ed is niet trots op één specifiek project. “Het gaat om wat we samen hebben bereikt. We hebben laten zien dat je met volhouden, samenwerken en goed luisteren echt verschil kunt maken.”
Wat er nog nodig is
Volgens Ed ligt er een duidelijke opgave voor de komende jaren. “Ouderen moeten weten waar ze terechtkunnen met vragen over digitale toegankelijkheid. En ze moeten zich gesteund voelen om hun stem te laten horen.” Dat vraagt om betrokken vrijwilligers en organisaties die verantwoordelijkheid nemen.
Stopzetting structurele subsidie U op leeftijd
Binnen de werkgroep Actief en Veilig Meedoen van U op leeftijd is de afgelopen jaren hard gewerkt aan een concreet en strategisch werkplan. De stopzetting van de structurele subsidie aan U op leeftijd ziet Ed niet alleen als een bedreiging. “Het is ook een kans. Organisaties kunnen elkaar opnieuw vinden, nieuwe samenwerkingen aangaan en samen sterker staan.”
Een stap terug, maar betrokken
Ed doet een stap terug, maar verdwijnt niet. “We hebben laten zien hoe het kan. Nu is het belangrijk dat wat we hebben opgebouwd blijft staan.” Hij blijft zich inzetten voor een stevige positie van ouderen, zeker in een stad als Utrecht, waar hun stem niet vanzelfsprekend doorklinkt.
“Als mensen mij later vragen wat ik heb gedaan,” zegt hij tot slot, “dan hoop ik dat het antwoord is: hij heeft geholpen om anderen gehoord te laten worden.”